«Περί μελαγχολίας...»

Κλεάνθης Γρίβας

Σας παραθέτουμε ένα κείμενο του γνωστού και συμπαθούς ψυχιάτρου (και συγγραφέα) Κλεάνθη Γρίβα, όπως αυτό δημοσιεύτηκε στο βιβλίο «Στέλιος Καζαντζίδης – Αφιέρωμα», του οποίου επιμελήθηκε ο Θωμάς Κοροβίνης. (εκδόσεις ΠΑΝΟΣ).

«Ο Καζαντζίδης έχει στη φωνή του μια διαρκή μελαγχολία, ένα κλαυθμύρισμα και κατάθλιψη. Ανεξάρτητα από το μέγεθος της φωνής ή την ποιότητα του ηχοχρώματος. Υποτίθεται ότι το τραγούδι συνιστά κατάφαση ζωής, όχι άρνησή της. Η μελαγχολία συντελεί στην περιστροφή των δραστηριοτήτων του ανθρώπου, το άτομο αυτοπεριορίζεται για να κάνει εξοικονόμηση ενέργειας και να αναλάβει. Σαν πράξη αντιπροστατευτική για να κάνω καινούργιο ξεκίνημα τη δέχομαι αλλά μόνο σαν τέτοια. Η γνώμη μου καθορίζεται όχι από την ποιότητα ή την αξία της φωνής αλλά από το συναίσθημα, που προκαλεί. Ο Μπιθικώτσης έχει μια πέτρινη φωνή, καταπληκτική στην οποία αναγνωρίζει ο καθένας τον εαυτό του, ένα στοιχείο διεκδίκησης. Ακόμα και όταν τραγουδάει τραγούδια που περιέχουν τη μελαγχολία, είναι μια μελαγχολία αγωνιστική, όχι μελαγχολία παραίτησης. Θεωρώ ότι είναι εκπληκτική φωνή κι έχει καλύψει την έννοια «τραγούδι» στην Ελλάδα, η Μαρία Φαραντούρη. Εκείνο που δεν αντέχω στην καλλιτεχνική δημιουργία, είτε πρόκειται για τραγούδι, είτε για γλυπτική, είτε για κάθε μορφή τέχνης, είναι η παραίτηση. Ότι εμπεριέχει το στοιχείο της παραίτησης μου προκαλεί απώθηση. Η «Γκουέρνικα», για παράδειγμα, έχει ένα θέμα αυτό καθεαυτό εφιαλτικό. Αλλά έχει ένα στοιχείο ρωμαλεότητας και ξεπερνάει αυτό που εκφράζει μετατρέποντας τη θλίψη και την αγανάκτηση σε διάθεση για ξεπέρασμά της.»