Οι ιστορικές συναυλίες στο θέατρο "Κεντρικόν" (ΒΙΝΤΕΟ)

Ο Στέλιος Καζαντζίδης και η Μαρινέλλα με την ηθοποιό Ειρήνη Παπά
μετά την πρώτη συναυλία στο θέατρο "Κεντρικόν" τον Μάρτιο του 1961

Το 1960 είναι η χρονιά που αρχίζει η “επανάσταση” στο ελληνικό τραγούδι. “Η προσπάθειά μας εμένα και του φίλου μου του Μάνου (μιλά για τον Χατζιδάκι) είναι να δώσουμε ή μάλλον να βοηθήσουμε στη διάπλαση ενός ρωμαλέου νεοελληνικού τραγουδιού, μίας νεοελληνικής μουσικής γενικότερα” θα δηλώσει ο Μίκης Θεοδωράκης, που έχει επιστρέψει από το Παρίσι και συνεργάζεται με την Columbia. Δισκογραφεί τον “Επιτάφιο” του Γιάννη Ρίτσου. Ο Τάκης Β. Λαμπρόπουλος, διευθυντής τότε της Columbia, επενδύει πολλά στη συνεργασία αυτή. 

Για τον Γιώργο Ζαμπέτα ο Μίκης Θεοδωράκης είναι η προσωπική επιλογή του διευθυντή της Columbia. Στο πρόσωπό του χτίζει το αντίπαλο δέος του Μάνου Χατζιδάκι. Η πρακτική αυτή είναι άλλωστε γνωστή. Το ίδιο έγινε και λίγο αργότερα όταν - σύμφωνα με τη μαρτυρία του ίδιου του Λαμπρόπουλου - η Columbia επιστράτευσε όλες τις τις δυνάμεις για να προωθήσει τον Γιάννη Μαρκόπουλο ως αντικαταστάτη του Μίκη Θεοδωράκη, όταν τα τραγούδια του τελευταίου απαγορεύτηκαν από την Χούντα των συνταγματαρχών. 

Στο δυναμικό της Columbia την περίοδο εκείνη ανήκουν ο Στέλιος Καζαντζίδης και ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης. 

Μην υποτιμάτε τη νοημοσύνη μας

Ο Στέλιος Καζαντζίδης

Διαβάζουμε κατά καιρούς πολλές ανακρίβειες στο διαδίκτυο. Διάφοροι, ειδικοί και μη, έρχονται εκ των υστέρων, με ελλιπή γνώση και, κάποιες φορές, κακοβουλία και προκατάληψη, να χαρακτηρίσουν, να παραπληροφορήσουν, να «επαναξιολογήσουν», να δικαιολογήσουν, να «αποκαλύψουν»... Όλα αυτά γίνονται στην ασφάλεια που τους προσφέρει η γενικότερη άγνοια και η αδιαφορία των πολλών, όχι μόνο για το τραγούδι αλλά γενικότερα, για την κοινωνική διάσταση του βίου. Είναι γνωστό ότι ο Νικολόπουλος με τον Καζαντζίδη βρέθηκαν σε αντιδικία. Είναι επίσης γνωστό πως ο Καζαντζίδης, όχι πάντα με «κομψό» τρόπο, καταφέρθηκε εναντίον του Νταλάρα και του Νικολόπουλου, σε τηλεοπτικές εμφανίσεις του και στις δικαστικές αίθουσες, που κατά καιρούς βρέθηκε. Τα γεγονότα αυτά, αποκομμένα από τις πραγματικές συνθήκες υπό τις οποίες εκτυλίχθηκαν, αρκούν για να πυροδοτήσουν το «αντικαζαντζιδικό» μένος, το οποίο στη χειρότερή του μορφή ελλοχεύει σε δήθεν αμερόληπτες, αντικειμενικές και «φιλικές» κρίσεις. Φτάσανε, κάποιοι, σε σημείο να αποκαλέσουν τον Καζαντζίδη «κλέφτη» και «εκμεταλλευτή αθώων συνθετών», ενώ την ίδια στιγμή δεν τολμούν να αποκαλέσουν, τοιουτοτρόπως, τον Μάνο Χατζιδάκι, που βρέθηκε το 1962 στα δικαστήρια να αντιδικεί με τον Γάλλο συνθέτη Λουί Γκαστέ, για την πατρότητα του τραγουδιού «Τα παιδιά του Πειραιά». Βλέπετε, οι «μεγάλοι» των οποίων το μέγεθος δεν κατανοούμε πλήρως, εμείς οι «μικροί», χαίρουν διαφορετικής αντιμετώπισης. 

Επί της ουσίας

Ο Μίκης Θεοδωράκης με την κόρη του Μαργαρίτα.
Φωτογραφία που δημοσιεύτηκε
μαζί με τη συνέντευξη
στην εφημερίδα «Εμπρός» στα 1961

«Δυστυχώς όμως ορισμένοι κρατικοί, ημικρατικοί, παρακρατικοί και δημοσιογραφικοί κύκλοι, βάζουν τις υποκειμενικές προτιμήσεις και ελπίδες τους πάνω από την αντικειμενική πραγματικότητα. Βεβαίως είμαι ένας απλός συνθέτης «βεβαρημένος» και «άοπλος» μπροστά στους τρομερούς οργανισμούς και μηχανισμούς. Και όμως είμαι εγώ που δεν χάνω την ψυχραιμία μου, είμαι εγώ που διασκεδάζω με τον πανικό που τους έχει πιάσει κι ακόμη περισσότερο τους κατανοώ. Τους κατανοώ και πιθανώς να τα μάζευα και να ξαναγύριζα στο Παρίσι για πάντα εάν οι τελευταίοι μήνες δεν με είχαν πείσει ότι η θέση μου είναι εδώ, όπου πραγματοποιώ μια αποστολή, που ξεπερνά την καριέρα του συνθέτη. 

Πιστεύεις δηλαδή πως υπάρχει μια οργανωμένη «εκστρατεία» εναντίον σου ή μάλλον εναντίον του έργου σου; 

 Αν όχι οργανωμένη, πάντως εκστρατεία ναι! Γίνεται μια συστηματική προσπάθεια από πολλές πλευρές να μειωθεί η μεγάλη απήχηση που είχε στον κόσμο το έργο μου. Μου λένε πως τα τραγούδια μου είναι «γυμνά», δηλαδή γραμμένα μόνον για μπουζούκι και για αυτό δεν μπορεί να αρέσουν στον πολύ κόσμο. Τους απαντώ: «Θέλω τα λαϊκά τραγούδια να βγαίνουν απέριττα όπως είναι. Τα λαϊκά τραγούδια είναι σαν τις βυζαντινές εικόνες. Δεν χρειάζονται φτιασίματα. Είναι σαν τη γυναίκα. Η πραγματικά όμορφη γυναίκα φαίνεται γυμνή, όχι ντυμένη και φτιασιδωμένη. Πιστεύω ότι ο κόσμος θέλει να του λέμε την αλήθεια. Δεν θέλει φλυαρίες. Και αυτό προσπαθώ να πετύχω με τα τραγούδια μου. Να πω την αλήθεια, όσο πικρή κι αν είναι, όσο κι αν καίει. Μόνον έτσι θα έχω την συνείδησή μου ήσυχη ότι προσφέρω μια υπηρεσία στον τόπο και τον λαό μας. Φαίνεται όμως ότι ενώ αυτή την υπηρεσία ο λαός τη δέχεται και την εκτιμά, υπάρχουν άλλοι που προσπαθούν με κάθε τρόπο να τη μειώσουν. 

Αλήθεια, γιατί όλα τα τραγούδια σου είναι τόσο τραγικά. Γιατί δεν γράφεις και εσύ κάτι εύθυμο;  

Γράφω την αλήθεια. Η προσωπική μου εμπειρία, καθώς και όλης της γενιάς μου, έχει την σφραγίδα του τραγικού. Οι καλύτεροί μας φίλοι σκοτώθηκαν, τα όνειρά μας τσαλακώθηκαν. Μόλις και μετά βίας τώρα παίρνουμε μια πρώτη ανάσα ύστερα από 20 χρόνων αγωνίες, θυσίες και άγχος. Όμως πρέπει να προσθέσω ότι η ελπίδα ποτέ δεν μας έλειπε και θέλω να πιστεύω ότι και μέσα στα πιο δραματικά από τα τραγούδια μου υπάρχει στο βάθος αυτή η ελπίδα για τον άνθρωπο...». 

Αυτά εξομολογήθηκε ο Μίκης Θεοδωράκης στην εφημερίδα «Εμπρός», σε συνέντευξη που παραχώρησε στις 13 Μαΐου του 1961.