Σεβασμό στις φωτογραφίες!

Από τις πλέον δημοφιλείς φωτογραφίες μοντάζ. Δυστυχώς έχει δημοσιευτεί
σε πάρα πολλά βιβλία και πολυτελείς εκδόσεις.

Ήταν Σεπτέμβριος του 2002 όταν κυκλοφόρησε το 84ο τεύχος του περιοδικού "Δίφωνο" με μια φωτογραφία, προϊόν μοντάζ (ή κολάζ), στο εξώφυλλο της έκδοσης και - τον κάπως απολογητικό (?) - τίτλο: "Η φωτογραφία δεν είναι ανάμνηση, είναι μια κλήτευση της συνείδησης".

Για να είμαστε δίκαιοι, στη σελίδα των περιεχομένων του τεύχους, υπήρχε σχετική αναφορά, με ψιλά γράμματα, ότι δηλαδή πρόκειται για "φωτογραφική σύνθεση του Τάκη Πανανίδη".

Δεν θυμόμαστε αν είχε προηγηθεί κάτι του τεύχους αυτού. Ούτε αν η φωτογραφική αυτή σύνθεση δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο τεύχος αυτό, του περιοδικού. Γνωρίζουμε στα σίγουρα - είμαστε αυτόπτες και αυτήκοοι μάρτυρες - ότι η δημοσίευσή της πυροδότησε έντονες συζητήσεις σε κύκλους ανθρώπων που ασχολούνται - με την ευρεία ή την στενή έννοια - με αυτό που σήμερα ονομάζουμε λαϊκό τραγούδι.

Στέλιος Καζαντζίδης - Μίκης Θεοδωράκης: Το τέλος μιας φιλίας

Ο Στέλιος Καζαντζίδης και ο Μίκης Θεοδωράκης
το 1984 στα χρόνια της διαμάχης  της Ένωσης Μουσικοσυνθετών Στιχουργών Ελλάδας (ΕΜΣΕ)  και της Ένωσης Δημιουργών Ελληνικού Τραγουδιού (ΕΔΕΤ).

Στις 9 Ιουνίου 1962 το θέατρο "Παρκ" ανοίγει για να υποδεχτεί την "Όμορφη πόλη" του Μέντη Μποσταντζόγλου σε σκηνοθεσία Μιχάλη Κακογιάννη και μουσική Μίκη Θεοδωράκη. 

Η παράσταση δεν έχει την αναμενόμενη επιτυχία. Ένα περίπου μήνα αργότερα ο Στέλιος Καζαντζίδης και η Μαρινέλλα λαμβάνουν ένα γράμμα από το Λονδίνο όπου νοσηλεύεται ο Μίκης Θεοδωράκης. Ο μουσικοσυνθέτης ζητά τη βοήθειά τους. Ο Στέλιος Καζαντζίδης δίνει τα χέρια με τον θεατρικό επιχειρηματία Θοδωρή Κρίτα ενω παράλληλα εμφανίζεται στου “Κουλουριώτη” στην παραλία του Μοσχάτου.

Αυτή η συνεργασία - όπως εκ των υστέρων αποδείχτηκε - ήταν η αρχή του τέλους της φιλικής σχέσης του Στέλιου Καζαντζίδη με τον Μίκη Θεοδωράκη καθώς ένα γεγονός πίκρανε τον τραγουδιστή. 

Οι ιστορικές συναυλίες στο θέατρο "Κεντρικόν" (ΒΙΝΤΕΟ)

Ο Στέλιος Καζαντζίδης και η Μαρινέλλα με την ηθοποιό Ειρήνη Παπά
μετά την πρώτη συναυλία στο θέατρο "Κεντρικόν" τον Μάρτιο του 1961

Το 1960 είναι η χρονιά που αρχίζει η “επανάσταση” στο ελληνικό τραγούδι. “Η προσπάθειά μας εμένα και του φίλου μου του Μάνου (μιλά για τον Χατζιδάκι) είναι να δώσουμε ή μάλλον να βοηθήσουμε στη διάπλαση ενός ρωμαλέου νεοελληνικού τραγουδιού, μίας νεοελληνικής μουσικής γενικότερα” θα δηλώσει ο Μίκης Θεοδωράκης, που έχει επιστρέψει από το Παρίσι και συνεργάζεται με την Columbia. Δισκογραφεί τον “Επιτάφιο” του Γιάννη Ρίτσου. Ο Τάκης Β. Λαμπρόπουλος, διευθυντής τότε της Columbia, επενδύει πολλά στη συνεργασία αυτή. 

Για τον Γιώργο Ζαμπέτα ο Μίκης Θεοδωράκης είναι η προσωπική επιλογή του διευθυντή της Columbia. Στο πρόσωπό του χτίζει το αντίπαλο δέος του Μάνου Χατζιδάκι. Η πρακτική αυτή είναι άλλωστε γνωστή. Το ίδιο έγινε και λίγο αργότερα όταν - σύμφωνα με τη μαρτυρία του ίδιου του Λαμπρόπουλου - η Columbia επιστράτευσε όλες τις τις δυνάμεις για να προωθήσει τον Γιάννη Μαρκόπουλο ως αντικαταστάτη του Μίκη Θεοδωράκη, όταν τα τραγούδια του τελευταίου απαγορεύτηκαν από την Χούντα των συνταγματαρχών. 

Στο δυναμικό της Columbia την περίοδο εκείνη ανήκουν ο Στέλιος Καζαντζίδης και ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης. 

«ΤΟ ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ»

Ο Μίκης Θεοδωράκης

«Τον Στέλιο και την Μαρινέλλα τους προόριζαν για τον Χατζιδάκι, τον οποίο ο Λαμπρόπουλος μόλις είχε αποσπάσει από τον Πατσιφά. Εγώ τότε (1961) συνέθετα το «Άξιον Εστί» έχοντας στη σκέψη μου τις δυο φωνές - Στέλιο και Γρηγόρη - να εναλλάσσονται. Ένα λαϊκό ο ένας, ένα βυζαντινό ο άλλος. Δεν τους είχα πει όμως ακόμα τίποτα. Μια μέρα κατά το μεσημέρι καταφθάνει το ζεύγος στο σπίτι μου στη Νέα Σμύρνη, για να μου μιλήσει για κάποιο σοβαρό θέμα. Τους είδα πολύ σκεφτικούς και στεναχωρημένους. Σε λίγο άρχισε να μιλά ο Στέλιος: «Ο κ. Τάκης», (Λαμπρόπουλος), «μας είπε ότι ο κ. Χατζιδάκις έχει γράψει ορισμένα τραγούδια για μας και μας περιμένει να πάμε στο σπίτι του για να μας τα παίξει. Πήγαμε σήμερα στις δέκα, χτυπήσαμε το κουδούνι και μας άνοιξε η μητέρα του, η οποία μας οδήγησε στο σαλόνι. Οι κουρτίνες ήταν τραβηγμένες και είχε ημίφως. Αφού περιμέναμε πάνω από μισή ώρα, μπαίνει ο κ. Μάνος, ο οποίος φορούσε μια μαύρη ρόμπα και μαύρα γυαλιά. Μας χαιρέτησε ευγενικά και κάθισε στο πιάνο. Φαινόταν πως δεν είχε ξυπνήσει ακόμα, γιατί έπαιζε πολύ σιγά, τα δε τραγούδια του ήταν πολύ παράξενα για μας. Πώς να σας το πούμε κύριε Μίκη, μαύρισε η ψυχή μας. Και γι' αυτό μόλις φύγαμε, τρέξαμε σε σας. Θέλουμε να τραγουδήσουμε τραγούδια σας...». 

- Και ποιος σας εμποδίζει, τους ρωτώ. Ο κ. Τάκης; Άμα θέλω εγώ, δεν μπορεί να κάνει τίποτα. 

- Δεν είναι αυτό, κ. Μίκη. 

- Τότε τι είναι; 

- Να... Είναι ο «άλλος». 

- Ποιος «άλλος»; 

- Ο Γρηγόρης; - 

- Θέλουμε να γράφετε μόνο για μας... 

- Βρε παιδιά... Εσείς είστε αυτοκράτορες. Ο καημένος ο Γρηγόρης μόλις τώρα κατάφερε να τρώει γλυκό ψωμάκι. Άλλωστε δόξα τω Θεώ, μπορώ να γράψω πολλά τραγούδια και για σας και για κείνον... 

- Θέλουμε μόνο για μας. 

- Και να σας πω και κάτι άλλο. Τώρα γράφω ένα νέο έργο, ένα Ορατόριο, που σκέφτομαι να το τραγουδήσετε μαζί. Εσύ Στέλιο είσαι λαϊκός και βυζαντινός. Το ίδιο και ο Γρηγόρης. Θέλετε ν' ακούσετε λίγο; 

- Όχι κ. Μίκη. Εάν κρατήσετε τον Γρηγόρη, τότε θα φύγουμε εμείς... 

Ανένδοτοι. Ιδίως ο Καζαντζίδης, που τον είχε πιάσει ξαφνικά μια φοβερή αντιπάθεια και δεν ήθελε ν' ακούσει ούτε το όνομα του Μπιθικώτση. Και έτσι χωρίσανε οι δρόμοι μας και το «Αξιον Εστί» το τραγούδησε μονάχα ο Μπιθικώτσης». 

Ο Καζαντζίδης και οι άλλοι... (ΒΙΝΤΕΟ)

Μίκης Θεοδωράκης - Γρηγόρης Μπιθικώτσης

Μπορεί οι τελευταίες μας δημοσιεύσεις να δείχνουν επιθετικές. Δεν είναι όμως… Είναι μια ύστατη προσπάθεια επαναξιολόγησης των γεγονότων και αποκατάστασης της αλήθειας. Τα ντοκουμέντα - αδιάψευστος μάρτυρας – συνηγορούν σε βάρος μιας πλειάδας καλλιτεχνών, που δυστυχώς ένα γενικευμένο σύστημα προτάσσει ανελλιπώς και δικαιώνει συνεχώς.

Ενώ την ίδια ώρα πληθαίνουν οι άνθρωποι που πιστεύουν επισφαλείς προφορικές «μαρτυρίες», που κατακλύζουν τον τόπο και εμπεδώνονται ως αλήθειες σε μια κοινωνία που αδιαφορεί για πολύ σοβαρά πράγματα.

Πόσο μάλλον για έναν καλλιτέχνη, που τον έλεγαν Στέλιο Καζαντζίδη.

Στέλιος Καζαντζίδης - Γρηγόρης Μπιθικώτσης: Μια μοναδική φωτογραφία

Στέλιος Καζαντζίδης και Γρηγόρης Μπιθικώτσης. Δύο σημαντικές μορφές του μετεμφυλιακού τραγουδιού. Οι πορείες τους συναντήθηκαν αρκετές φορές. Λίγοι γνωρίζουν, πως ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης είναι ο συνθέτης του «Απόψε ονειρεύτηκα» που κυκλοφόρησε το 1954 με τη Καίτη Γκρέυ και τον νεαρό, τότε, Στέλιο Καζαντζίδη. Αργότερα με την δυναμική είσοδο στην ελληνική δισκογραφία, "σπουδαγμένων" μουσικών - συνθετών, όπως ο Μίκης Θεοδωράκης, ο Μάνος Χατζιδάκις, ο Σταύρος Ξαρχάκος κ.α. δόθηκε η ευκαιρία να συναντηθούν ξανά οι δύο τραγουδιστές.

Είναι γνωστές στο ευρύ κοινό οι συναυλίες στο θέατρο «Κεντρικόν» της πλατείας Κολοκοτρώνη. Στις δύο αυτές συναυλίες, στις 20 και στις 22 Μαρτίου του 1961, τις οποίες οργάνωσε ο Πύρρος Σπυρομήλιος (διευθυντής της Ραδιοφωνίας – ΕΙΡ τότε), το αθηναϊκό κοινό είχε την ευκαιρία να παρακολουθήσει στην ίδια μουσική σκηνή τον Μίκη Θεοδωράκη να διευθύνει την ορχήστρα και τον Μάνο Χατζιδάκι στο πιάνο.

Για πρώτη φορά την ίδια σκηνή μοιράστηκαν ο Στέλιος Καζαντζίδης και ο Γρηγόρης Μπιθικώστης. Ένα απόσπασμα από τις μουσικές αυτές στιγμές, ένα ανεκτίμητης αξίας ντοκουμέντο, κυκλοφορεί από την POLYGRAM και μπορείτε να το αγοράσετε σε κάθε δισκοπωλείο.

"Κρατικοποιείστε τη φωνή μου!"

Σταύρος Ξαρχάκος

Η «Φτωχολογιά» σε μουσική Σταύρου Ξαρχάκου, είναι το δεύτερο (τυπικά) τραγούδι του στιχουργού, Λευτέρη Παπαδόπουλου.

Μετά την ηχογράφηση με τον Γρηγόρη Μπιθικώτση στα 1963, το τραγούδι επανακυκλοφόρησε το 1965 σε ερμηνεία Στέλιου Καζαντζίδη και Μαρινέλλας.

Η «Φτωχολογιά» ή «Στα χέρια σου μεγάλωσαν» όμως, κρύβει μια ιστορία που φανερώνει τη συλλογιστική των δισκογραφικών εταιριών, η οποία συλλογιστική εκφράζεται στο πρόσωπο των δισκογραφικών παραγωγών και των διευθυντικών στελεχών.

Η αλήθεια για το «21»...

Σταύρος Κουγιουμτζής

Ο συνθέτης Σταύρος Κουγιουμτζής, είχε επανειλημμένα δηλώσει πόσο θαύμαζε το Στέλιο Καζαντζίδη, τόσο για τις τραγουδιστικές του ικανότητες, όσο και για το ακέραιο του χαρακτήρα του.

Μάλιστα είχαν συναντηθεί κάποια στιγμή σε κάποιο studio ηχογράφησης. Ήταν επιθυμία του Καζαντζίδη να βρεθούν.

Ο Κουγιουμτζής θυμάται:

« Ήμουν στο studio, σε ηχογράφηση δίσκου και ήρθε η κουβέντα στο πρόσωπό του. Όπου κάποιος μουσικός μου εκεί, που είχε στενές σχέσεις μαζί του, μου λέει : “Σταύρο ο Καζαντζίδης σε εκτιμάει πολύ. Και να δεις, πως αν τον ειδοποιήσω τώρα ότι είσαι εδώ, θα έρθει.”. Εγώ στην αρχή δεν το πίστεψα, αλλά αυτός του τηλεφώνησε και πράγματι, ήρθε στο studio, όπου καθίσαμε κάμποση ώρα και το συζητήσαμε. Και πάλι δε με απογοήτευσε αλλά αντίθετα με έκανε να τον συμπαθήσω κι άλλο και με έπεισε ακόμη περισσότερο ότι είναι ένας καθαρός άνθρωπος, που δεν προδίδει τις αρχές του».

Ένα ψεύτικο δίλημμα

Καιρός είναι να μπούνε τα πράγματα στη θέση τους. Στη μουσική, όπως και σε άλλους χώρους, δυστυχώς, κυριαρχούν τα δίπολα.

Εμπορικό, έντεχνο. Νταλάρας, Άντζελα Δημητρίου. Δε με πειράζει τόσο, που προτείνουν τέτοιες ανοησίες. Με πειράζει που συμβαίνει αυτό μαζικά και μεθοδευμένα, με στόχο να εμπεδώνονται, στις μάζες, τέτοιου είδους διλήμματα.

Και από ένα σημείο και μετά, οι ανοησίες αυτές προτείνονται σαν κάτι το φυσικό, σε καθημερινές κουβέντες, σε σχολεία, στα πλαίσια των συναναστροφών των ανθρώπων…