O Λάκης Χαλκιάς για τον Στέλιο Καζαντζίδη

Ο Λάκης Χαλκιάς, είναι ένας σημαντικός λαϊκός τραγουδιστής. Γεννημένος στα Ιωάννινα ανήκει στην τέταρτη γενιά της σπουδαίας μουσικής οικογένειας των Χαλκιάδων. Από το 1960 μέχρι τις μέρες μας, συνεισφέρει με κάθε δυνατό τρόπο στην διάδοση και διάσωση της λαϊκής μας παράδοσης και σύγκαιρα προσθέτει σε αυτή. Προσθέτει παραμένοντας παραγωγικός και ακμαίος και δημιουργώντας στα πλαίσια που ορίζει η ορθόδοξη λαϊκή δημιουργία.

Ο Λάκης Χαλκιάς ανταποκρίθηκε στο κάλεσμα μας και μας έγραψε ένα σύντομο κείμενο – αναφορά στη γνωριμία του με τον Στέλιο Καζαντζίδη και στην συνύπαρξη των δύο τραγουδιστών με τον ποιητή Γιάννη Ρίτσο, σε studio ηχογράφησης το 1981.Μαζί με το κείμενο μας προσφέρει (και τον ευχαριστούμε διπλά για αυτό) μια φωτογραφία της σημαντικής αυτής συνάντησης. Ο φωτογραφικός φακός απαθανάτισε μια μοναδική στιγμή…

Επισκεφτείτε την προσωπική του ιστοσελίδα: www.lakischalkias.gr

Μας γράφει:

Με τον Στέλιο Καζαντζίδη, είχα την τύχη και την ευτυχία να είμαι κατ’ αρχήν ένας τραγουδιστής, θαυμαστής από την γενιά που επηρεάστηκε από την φωνή του, το πάθος, το αίσθημα και βέβαια την τεχνική του, που ήταν και θα παραμείνει μοναδική. Ήμουν 19χρονο παιδί, όταν το 1964 τραγουδούσα στου Κουλουριώτη πλάι στους Στέλιο Καζαντζίδη - Μαρινέλλα, Βίκυ Μοσχολιού και Γιώργο Ζαμπέτα.

Ήταν η πρώτη μας γνωριμία που εξελίχθηκε σε μεγάλη φιλία.

Στη φωτογραφία, βρεθήκαμε με τον Στέλιο Καζαντζίδη και τον μεγάλο μας ποιητή Γιάννη Ρίτσο στα στούντιο της Columbia στις αρχές του 1981 γράφοντας εκείνο τον καιρό το δίσκο «Πικραμένη μου γενιά» σε στίχους του Γιάννη Ρίτσου και μουσική του Μάριου Τόκα.

Ήταν η εποχή, που με τον Στέλιο, είχαμε γίνει αχώριστοι φίλοι, αφού βλεπόμασταν σχεδόν καθημερινά. Έτσι, μια μέρα που βρεθήκαμε στο γραφείο του αδελφικού μας φίλου Τάσου Τσερόλα, (που ήταν ίσως ο μοναδικός φίλος του Στέλιου Καζαντζίδη, αλλά και η σκιά του για κάποιες δεκαετίες), ο οποίος έγινε και δικός μου φίλος στη συνέχεια, και παραμένει μέχρι σήμερα, τους είπα ότι ετοιμάζω το δίσκο αυτό.

Θυμάμαι τον Στέλιο Καζαντζίδη τότε που μου είπε κατά λέξη: «Λάκη να με φωνάξεις μια μέρα στο Studio, να ακούσω τα τραγούδια και να σου πω τη γνώμη μου, να δω τι γράφεις και πως τα λες», όπως συνήθιζε να λέει όταν αστειεύονταν.

Αυτές ήταν και θα παραμείνουν κάποιες από τις μεγάλες και αξέχαστες στιγμές που μπορεί να ζήσει ένας καλλιτέχνης, κοντά σε τόσο σπουδαίους όσο και τόσο σημαντικούς ανθρώπους και καλλιτέχνες που πέρασαν από το χώρο της τέχνης που λέγεται μουσική και άφησαν την σφραγίδα τους ως παρακαταθήκη για τον λαό μας και τις νεότερες γενιές. Στιγμές που βίωσα κι εγώ και παραμένουν στο μυαλό μου ανεξίτηλα χαραγμένες.

Η φωτογράφηση έγινε την πρώτη μέρα που ήρθε ο Στέλιος Καζαντζίδης στο στούντιο. Εκεί και γνωρίστηκαν για πρώτη φορά με τον Γιάννη Ρίτσο.

Τέλος, εύχομαι ολόψυχα σε όλους εσάς, κάθε επιτυχία, υγεία και δικαίωση στην ωραία πρωτοβουλία της δημιουργίας του blog, η οποία είναι απαραίτητη στις μέρες μας όσο ποτέ άλλοτε, και αναρτώντας στο διαδίκτυο τη ζωή και το έργο του μεγάλου Βάρδου της λαϊκής μας μουσικής Στέλιου Καζαντζίδη, να γίνει πυξίδα στους νέους μας, για την καλή ελληνική μουσική και τους δημιουργούς της, ώστε αυτοί οι καλλιτέχνες που δόξασαν την λαϊκή μας μουσική, να παραμείνουν πρότυπα στη ζωή τους. και να παραμείνει στη διαχρονικότητα δικαιωμένος ο αγώνας όλων αυτών που τόσο μόχθησαν, αγγίζοντας με τα τραγούδια τους, την ψυχή του λαού μας να μείνουν αθάνατοι. Και βέβαια ανάμεσά τους, κορυφαίος ο Στέλιος Καζαντζίδης.

Σας ευχαριστώ για την φιλοξενία

Πάντα φίλος

Λάκης Χαλκιάς

Δικαστική διαμάχη με την «COLUMBIA»

Τι σχέση μπορεί να έχουν τα τραγούδια «Πατέρα μου, μητέρα μου» (1955), «Τέτοια κούκλα και τσαχπίνα» (1953) ή το «Η μάνα του ναύτη» (1954) με την μετακίνηση του Στέλιου Καζαντζίδη από την «COLUMBIA» στην «ODEON - Parlophone» του Μίνωα Μάτσα;

Αξίζει να αναφέρουμε πως το 1964, ο Καζαντζίδης μεταπήδησε στην παρακμάζουσα (τότε) «ODEON», στην οποία μόλις είχε αναλάβει διοικητικά καθήκοντα ο γιος του Μίνωα Μάτσα, Μάκης.

Ελάχιστοι γνωρίζουν (ίσως δημοσιεύεται εδώ, πρώτη φορά, η πληροφορία αυτή) πως ο Στέλιος Καζαντζίδης στα 1966 κατέθεσε μήνυση εναντίον της εταιρείας «COLUMBIA» (των αδερφών Λαμπρόπουλων) η οποία την περίοδο εκείνη προέβηκε σε τύπωση δίσκων 45 στροφών, με τραγούδια της πρώτης «τραγουδιστικής» εποχής του Καζαντζίδη (Από τις 78 στις 45 στροφές δηλαδή. Σημειώνουμε για την ιστορία πως από τις 16 Ιουλίου του 1955 στο εργοστάσιο της «COLUMBIA» τυπώνονταν δισκάκια 45 στροφών).

Η μήνυση αυτή οδήγησε τις δύο πλευρές στα δικαστήρια.

Ο Καζαντζίδης ισχυρίστηκε στο δικαστήριο, πως η ανατύπωση των τραγουδιών αυτών τον δυσφημεί σαν καλλιτέχνη. Ανέφερε πως τα τραγούδια αυτά αφορούν μια παρελθούσα εποχή, κατά την οποία υπήρξε «δόκιμος» τραγουδιστής και δεν ανταποκρίνονται, πλέον, στο ώριμο ύφος της φωνής του. Μάρτυρες κατηγορίας, στο πλευρό του τραγουδιστή, ο Πάνος Γαβαλάς, ο συνθέτης Θοδωρής Δερβενιώτης αλλά και ο στιχουργός Χρήστος Κολοκοτρώνης, υποστήριξαν την άποψη περί δυσφήμισης και εντόπισαν την αιτία (της ενέργειας αυτής από μέρους της εταιρείας) στην πρόσφατη μετακίνηση του Καζαντζίδη στην «ODEON».

Οι δικηγόροι της «COLUMBIA» - Αλ. Κατσαντώνης και Α. Κόντος -και οι μάρτυρες - Σοφία Βέμπο και Μίμης Τραϊφόρος - που εξετάσθηκαν για λογαριασμό της δισκογραφικής, υποστήριξαν πως είναι αναντίρρητο δικαίωμα της εταιρίας να εκμεταλλευτεί εμπορικά το καλλιτεχνικό έργο, που ο ίδιος ο καλλιτέχνης παρήγαγε στα χρόνια συνεργασίας του με αυτή. Προσθέσανε επίσης, πως για το μόνο που μπορεί να διαμαρτύρεται ο Καζαντζίδης, είναι ίσως η κακή προώθηση του έργου του και όχι αυτή καθ’ αυτή η ανατύπωση των τραγουδιών.

Το δικαστήριο τελικά αθώωσε την «COLUMBIA», καθώς έκρινε πως δεν υπήρχε πρόθεση δυσφήμισης του τραγουδιστή.

Δείτε πως παρουσίασε η εφημερίδα «Ταχυδρόμος» τα όσα συνέβησαν :

Κυριακή 20 Μαρτίου 1966

Διαβάστε ακόμη: Η δισκογραφική διαδρομή του Στέλιου Καζαντζίδη

Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων

Το διεθνές δίκαιο ορίζει ότι πρόσφυγες είναι οι άνθρωποι που δεν μπορούν ή δεν θέλουν να επιστρέψουν στη χώρα τους, εξαιτίας δικαιολογημένου φόβου δίωξης με βάση τη φυλή, το θρήσκευμα, την εθνικότητα, τις πολιτικές πεποιθήσεις ή τη συμμετοχή σε μια ορισμένη ομάδα.

Σήμερα, που η όξυνση των προβλημάτων, συντηρητικοποιεί την κοινωνία είναι κρίσιμο να κατανοήσουμε τις ανάγκες των προσφύγων και να τους διαχωρίσουμε από τους οικονομικούς μετανάστες. Γιατί άλλο πρόσφυγας, άλλο μετανάστης και άλλο λαθρομετανάστης.

Επί χρόνια, πολλές χώρες και περιοχές του κόσμου τηρούν τις δικές τους Ημέρες, ακόμα και Εβδομάδες Προσφύγων. Μία από τις πιο διαδεδομένες ήταν η Ημέρα Προσφύγων της Αφρικής, που ήδη εορταζόταν την 20^η Ιουνίου σε πολλές χώρες. Ως έκφραση αλληλεγγύης με την Αφρική, που φιλοξενεί τους περισσότερους πρόσφυγες και που παραδοσιακά έχει δείξει μεγάλη γενναιοδωρία στο προσφυγικό ζήτημα, το 2000 η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ υιοθέτησε ομόφωνα ειδική απόφαση με την οποία ορίζεται η 20ή Ιουνίου κάθε χρόνο ως Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων.

Με αφορμή τη μέρα αυτή σας παραθέτουμε ένα απόσπασμα από την τηλεοπτική εκπομπή της Σεμίνας Διγενή «Στις γειτονιές των ανθρώπων», στο οποίο ο Στέλιος Καζαντζίδης, τραγουδά ζωντανά, το τραγούδι «Πρόσφυγες κυνηγημένοι». Ένα τραγούδι σε μουσική Θοδωρή Καμπουρίδη και στίχους Λευτέρη Χαψιάδη, που συμπεριλήφθηκε στον τελευταίο δίσκο του Καζαντζίδη για λογαριασμό της ΜΙΝΟΣ – EMI το 1987 ( «Ο δρόμος της επιστροφής» ). Στην ηχογράφηση που κυκλοφόρησε στο δίσκο δεύτερες φωνές κάνουν η Λίτσα Διαμάντη και ο Θέμης Αδαμαντίδης.

Απόψε η ραδιοφωνική εκπομπή του blog

Η ραδιοφωνική εκπομπή του blog, «Είμαι τραγούδι είμαι λαός» ... Για να την ακούσετε πατήστε πάνω στην εικόνα, που βρίσκεται στην πλευρική στήλη ή πατήστε απ’ ευθείας εδώ, αν δε διαθέτετε το πρόγραμμα winamp.

Kάθε Παρασκευή στις 00.00 και κάθε Κυριακή στις 19.00 συντονιστείτε στο ραδιόφωνο του blog.

Καλή ακρόαση...

Γίνετε τώρα μέλη στο http://stelioskazantzidis.forumsmotion.com και ελάτε να τα πούμε στο chat room του forum.

Σεβάς Χανούμ - η "Ωραία του Πέραν" (1931 - 1990)

Στις 8 Σεπτεμβρίου του 1931 – λίγες μέρες μετά τη γέννηση του Καζαντζίδη ήρθε στη ζωή η Σεβαστή Παπαδοπούλου, που πέρασε στην ιστορία με το καλλιτεχνικό Σεβάς Χανούμ.

Γεννήθηκε στα Κοκκινόγεια, ένα χωριό κοντά στη Δράμα. Η Σεβαστή υπήρξε καλλιτεχνική παρτενέρ αλλά και ερωτική σύντροφος του Καζαντζίδη. Είναι, ίσως, μια από τις λιγότερο γνωστές τραγουδίστριες, που συνδέθηκαν μαζί του. Οι περισσότεροι (δικαίως) συνέδεσαν το όνομα του Καζαντζίδη με τη Μαρινέλλα, πολλοί γνωρίζουν έστω και σαν αναφορά την Καίτη Γκρέυ, λίγοι μνημονεύουν τα ωραία δίφωνα της Λίτσας Διαμάντη… Τη Σεβάς Χανούμ, όμως, δεν την θυμάται σχεδόν κανείς, πόσο μάλλον τη σχετίζει με τον Καζαντζίδη. Σε αυτό συντελεί και το γεγονός ότι δισκογραφικά, Καζαντζίδης – Χανούμ, δεν συνεργάστηκαν ποτέ. Εμφανίστηκαν, όμως, από κοινού σε νυχτερινά κέντρα διασκέδασης: Στο «Θείο» (πρώην «Ζέφυρος»), στην «Τριάνα» του Χειλά αλλά και στη «Γρανάδα» το 1955.

Η σχέση τους ήταν σύντομη και τοποθετείται χρονικά πριν το 1957, οπότε ο Στέλιος γνωρίζεται με την Κυριακή Παπαδοπούλου (Μαρινέλλα). Για τον Καζαντζίδη κύρια αιτία του χωρισμού του με την Σεβάς, ήταν η «εξάρτηση» της τραγουδίστριας από τα ναρκωτικά.

Εξομολογείται στον Βασίλη Βασιλικό, το 1980: «Αυτή που έπινε πάρα πολύ και που ήθελε οπωσδήποτε να με κάνει χασικλή ήταν η Σεβάς Χανούμ. Αυτής της φουκαριάρας της είχε γίνει πάθος. Δεν μπορούσε να τραγουδήσει αν δεν έπινε. Ενώ είχε ωραία φωνή και ήταν αρτίστα σπουδαία, νόμιζε πως χωρίς αυτό το πράμα δεν άξιζε τίποτα. Γι’ αυτό και δεν κράτησε πολύ η συνεργασία μου με τη Σεβάς Χανούμ. Είδα ότι θα με κατέστρεφε αν συνεχίζαμε.»

(βιβλίο «Υπάρχω» σελ 37, εκδόσεις Λιβάνη).

Αυτό που η Σεβαστή είχε να θυμάται από τον Στέλιο, ήταν η ευγένειά του.«Εν πάση περιπτώσει, έζησα με τον Στέλιο, δεν μπορώ να πω δεν αγαπηθήκαμε ή δεν πέρασα ωραίες στιγμές. Όχι, δεν μπορώ να πω τίποτε. Ποτέ δεν θυμάμαι να μ’ έχει πει: πήγαινε πιο κει, ή να μ’ έχει βρίσει ποτέ. Μα ποτέ. Πέρασα ζωή πραγματικά ονειρώδη μαζί του.», δήλωνε σχετικά.

Κάτι άλλο που σημειώνει στις αφηγήσεις της η Σεβάς Χανούμ, και αξίζει να αναφέρουμε, είναι πως μαζί της ο Καζαντζίδης, ανακάλυψε τον μουσικό πλούτο των Αραβικών χωρών.

Αναφέρει χαρακτηριστικά:

«Εκεί στο σπίτι του Στέλιου στη Νέα Ιωνία, κλεινόμαστε τα βράδια μετά τη δουλειά, ανοίγαμε ραδιόφωνο και ακούγαμε Αραβία, Αίγυπτο. Ακούγαμε, μέχρι να βγει ο χότζας το πρωί να πει το «Αλλά, αλλάχ» και τότε πέφταμε να κοιμηθούμε. Εκεί ακούγαμε τη μεγάλη Κυρία, την κόρη της Κλεοπάτρας και του Νείλου, την εκρηκτική τραγουδίστρια της Αιγύπτου, την Ουμ Καλσούμ. Και όλα τα συγκροτήματα του ραδιοφωνικού σταθμού του Καΐρου και όλων των αραβικών ραδιοσταθμών… Και τότε, εγώ ήμουν εκείνη που πλούτισα τη φωνή του Καζαντζίδη. Άκουγε και ξεσήκωνε αυτούς τους λαρυγγισμούς.»

Η Σεβαστή, έφυγε από τη ζωή, στις 18 Μάιου του 1990. Τα τελευταία χρόνια της ζωής της, η υγεία της είχε εξασθενίσει και η ίδια ζούσε απομονωμένη στη Νεάπολη Θεσσαλονίκης. Λίγο πριν πεθάνει, σχεδίαζε την επάνοδό της στο τραγούδι. Δεν πρόλαβε όμως.

Στη φωτογραφία που ακολουθεί (μας την έστειλε ο Γιώργος Έξαρχος και τον ευχαριστούμε για αυτό) απεικονίζεται το πατρικό της σπίτι στα Κοκκινόγεια Δράμας.

Οι αφηγήσεις της Σεβαστής Παπαδοπούλου, συμπεριλαμβάνονται στο βιβλίο «Σεβάς Χανούμ - Η ιστορία μιας τραγουδίστριας», του οποίου επιμελήθηκε ο Μανουήλ Τασούλας (εκδόσεις ΠΑΝΟΣ)

Δημήτρης Χριστοδούλου

Οι κατά καιρούς, επικριτές του Καζαντζίδη – λόγω της άγνοιας τους ή απλά συνειδητοποιώντας την άγνοια στην οποία συνηθίζει να ζει η «μάζα» - επιχειρηματολόγησαν βασισμένοι στον ισχυρισμό πως ο Καζαντζίδης δεν τραγούδησε καλά τραγούδια.

Δυστυχώς, η εντύπωση πως ο Καζαντζίδης δεν τραγούδησε σπουδαία τραγούδια καλλιεργήθηκε στο κοινό, με αποτέλεσμα να καταστεί γεγονός και έπειτα αδιάσειστο στοιχείο υπέρ της (ας μας επιτραπεί ο όρος) «αντικαζαντζιδικής προπαγάνδας»,

Ο Καζαντζίδης υπήρξε, ένας από τους πλέον εμπορικούς καλλιτέχνες, και στα χρόνια της ακμής του κλασσικού λαϊκού τραγουδιού ο εμπορικότερος. Ως εκ τούτου όλοι οι σπουδαίοι συνθέτες και στιχουργοί της εποχής του, θέλησαν και πέτυχαν (όσο το επιτρέψανε τα αντικρουόμενα ή συμπλέοντα συμφέροντα των δισκογραφικών εταιριών) να συνεργαστούν μαζί του.

Μια αναφορά στους σημαντικούς λαϊκούς δημιουργούς, με τους οποίους συνέπραξε, αποδείχνει την σημαντική συνεισφορά του Καζαντζίδη στο σύγχρονο ελληνικό πολιτισμό. Γιάννης Παπαϊωάνου, Μανώλης Χιώτης, Βασίλης Τσιτσάνης, Γιώργος Μητσάκης, Μπάμπης Μπακάλης, Στέλιος Χρυσίνης, Βασίλης Καραπατάκης, Θόδωρος Δερβενιώτης, Απόστολος Καλδάρας, Άκης Πάνου, Χρήστος Νικολόπουλος, Θανάσης Πολυκανδριώτης, Τάκης Σούκας είναι μερικοί από τους συνθέτες που υπογράφουν το μουσικό μέρος των τραγουδιών που κυκλοφόρησαν με τη φωνή του Στέλιου. Από την άλλη οι σημαντικότεροι στιχουργοί, όπως ο Κώστας Βίρβος, ο Χρήστος Κολοκοτρώνης, Χαράλαμπος Βασιλειάδης η Ευτυχία Παπαγιανοπούλου, ο Πυθαγόρας, ο Λευτέρης Παπαδόπουλος συνεργάστηκαν μαζί του.

Αλλά ακόμα και η παράθεση των ονομάτων αυτών δεν αρκεί για να πείσεις κάποιον, που αγνοεί τη μουσική ιστορία του τόπου. Ο νεοέλληνας ή γενικότερα ο κακοζωισμένος, μα συνάμα αισιόδοξος (όπως επιβάλλουν άλλωστε τα σύγχρονα πρότυπα ζωής) μικροαστός αλλά και ο αδιάφορος μεγαλοαστός, περιμένουν διθυραμβικά σχόλια σε εφημερίδες, περιοδικά και τηλεοπτικές εκπομπές για να εκτιμήσουν κάποιον ή κάτι. Εκστασιάζονται μόνο στην περίπτωση που δεν καταλαβαίνουν τι ακριβώς βλέπουν, ακούν και διαβάζουν.

Για παράδειγμα: Πως γίνεται άνθρωποι που δεν έχουν καμιά επαφή με τον κόσμο της διανόησης, να εκτιμούν την ποίηση και συγχρόνως να απαξιώνουν τον ανόθευτο λαϊκό λόγο; Φανταστείτε να μάθαιναν όλοι αυτοί, οι «κουλτουριάρηδες», πως ο Καζαντζίδης τραγούδησε στίχους του Νίκου Γκάτσου ή πως ο Δημήτρης Χριστοδούλου υπογράφει στιχουργικά το «Ποιος δρόμος είναι ανοιχτός»…

Ο Καζαντζίδης, λοιπόν, τραγούδησε Έλληνες ποιητές. Μπορεί για εμάς του λάτρεις της λαϊκής μουσικής παράδοσης μια τέτοια διαπίστωση να μην προσφέρει τίποτα απολύτως, σε ότι αφορά στην αξιολόγηση του σπουδαίου λαϊκού τραγουδιστή. Όμως - πιστέψτε μας - για τους αδαείς εκφραστές της κουλτούρας του «τίποτα» η αναφορά αυτή σημαίνει πολλά.

Ο Καζαντζίδης τραγούδησε Νίκο Γκάτσο, Δημήτρη Χριστοδούλου, Τάσο Λειβαδίτη ακόμα και Ναζίμ Χικμέτ (σε μετάφραση Γιάννη Ρίτσου).

Σήμερα θα αναφερθούμε στη συνεργασία του με τον Δημήτρη Χριστοδούλου. Ο Δημήτρης Χριστοδούλου γεννήθηκε στην Αθήνα το 1924, σπούδασε στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου (παρακολούθησε δε μαθήματα στο Πάντειο πανεπιστήμιο) και κατά τη διάρκεια της Κατοχής εντάχθηκε στο ΕΑΜ. Στα ελληνικά Γράμματα εμφανίστηκε το 1952 με το ποίημα «Νυχτοφύλακας», που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Μακεδονικά Γράμματα. Και αυτός εντάσσεται στο πνευματικό κίνημα της δεκαετίας του ‘60, που συνδέθηκε με μεγαλειώδεις λαϊκούς αγώνες για ειρήνη, προκοπή και εθνική ανεξαρτησία. Έφυγε από τη ζωή, στις 4 Μαρτίου του 1991. (περισσότερα για τη ζωή του εδώ)

Τα τραγούδια σε στίχους Δ. Χριστοδούλου, που τραγούδησε ο Στέλιος Καζαντζίδης, είναι τα εξής:

Από τον κύκλο τραγουδιών «Πολιτεία» σε μουσική Μίκη Θεοδωράκη (1961)

(ερμηνεία: Στέλιος Καζαντζίδης – Μαρινέλλα)

• «Καημός»

• «Βράχο – βράχο τον καημό μου» (τραγουδά και ο Μανώλης Χιώτης)

• «Ο Μετανάστης»

• «Παράπονο» (τραγουδά και ο Μανώλης Χιώτης)

Σε μουσική του Γιώργου Ζαμπέτα (1965)

• «Με το βοριά» (ερμηνεία: Στέλιος Καζαντζίδης – Μαρινέλλα)

Για την ταινία «Οι αδίστακτοι», σε μουσική Γιάννη Μαρκόπουλου (1965). Αξίζει να σημειώσουμε πως μαζί με τους Καζαντζίδη – Μαρινέλλα, για τις ανάγκες της ταινίας τραγουδά ο ηθοποιός Νίκος Κούρκουλος.

• «Ποιος δρόμος είναι ανοικτός»

Παραθέτουμε ένα απόσπασμα από την τηλεοπτική συνέντευξη του Δημήτρη Χριστοδούλου (στην εκπομπή "Mονόγραμμα" το 1986), όπου αναφέρεται στο ελληνικό τραγούδι και στη δική του συμβολή στα μουσικά γεγονότα του τόπου.

«Το τραγούδι…Είναι μια ολόκληρη περίοδος.

Εκεί μπορεί να πει κανείς ότι έδωσα ένα πάρα πολύ μεγάλο κομμάτι του εαυτού μου. Έχω κάνει τόσα τραγούδια… Νομίζω ότι είναι γύρω στα 400 ή 500. Με τον Θεοδωράκη, με τον Μαρκόπουλο, τον Ξαρχάκο, τον Ζαμπέτα, τον Πλέσσα, τον Δημητρίου, τον Λεοντή... Λοϊζος...Δεν ξέρω αν λησμονώ κανέναν. Θα έπρεπε να απαριθμήσω τουλάχιστον 30 ονόματα. Με όλη την αγάπη και με όλη την ευγνωμοσύνη μου. Μια απέραντη και πολύ θερμή συνεργασία. Μια εποχή πυρετού και ο κόσμος μαζί μας πάρα πολύ δυνατός, να δέχεται κάθε μας προσφορά. Μπορώ να πω ότι περάσαμε με το τραγούδι, πάνω από αυτή τη χώρα σαν την πιο λεπτή, την πιο ψιλή, την πιο ευγενική βροχούλα.

Θυμάμαι την περίοδο Θεοδωράκη, που γίνεται η έκρηξη. Το τραγούδι αυτό δεν πέρασε έτσι τυχαία. Δηλαδή…όταν στις συναυλίες, μας πυροβολήσανε, μας ρίξανε πέτρες… Υπάρχει ένα υπόβαθρο αγωνιστικό από κάτω. Δηλαδή, φαίνεται ότι τα σπουδαία πράγματα δεν περνάνε μπροστά χωρίς αγώνα. Έτσι, λοιπόν, μπήκαμε στη μεγάλη λεωφόρο του τραγουδιού. Το αγάπησε ο λαός, ξεπέρασε τις αναστολές του, έγινε πιο ελεύθερος, έφτασε ακόμα ακόμα να τον συντροφεύσει και σε πολύ μεγάλες στιγμές του αγώνα του.

Δεν υπάρχει έλληνας συνθέτης που να μην έκανα τραγούδια μαζί του. Και φτάνουμε σήμερα πια, όπου το τραγούδι τουλάχιστον αυτής της περιόδου, έχει γίνει ένα κλασσικό είδος, που στηρίζει μια μελλοντική ίσως. εξόρμηση. Όμως τι κάνουμε σήμερα; Υπάρχουν πάρα πολλά ερωτήματα. Με ρωτάνε εμένα προσωπικά «γιατί δεν γράφεις τραγούδια;», «που πάει το τραγούδι;». Και εφημερίδες, και φίλοι και χώροι ζεστοί της παρέας. Γιατί το τραγούδι έχει αυτούς τους δρόμους; Η απάντηση είναι ότι το τραγούδι δεν σταματάει. Το πρόβλημα είναι ποιο τραγούδι. Γιατί το τραγούδι δεν μπορεί να σταματήσει… Το τραγούδι θα παράγεται, το τραγούδι θα τραγουδιέται, το τραγούδι θα γίνεται! Αλλά ποιο τραγούδι… Κάθε περίοδος έχει το τραγούδι της. Η αγροτική περίοδος είχε το μεγάλο δημοτικό τραγούδι. Η επαναστατική περίοδος έχει άλλο τραγούδι. Η περίοδος που θέλει να περάσει από την μια φάση στην άλλη έχει το λεγόμενο μεγάλο μεταβατικό τραγούδι. Τώρα έχουμε το τραγούδι το επίπεδο. Δηλαδή το τραγούδι που περισσότερο ψιθυρίζεται παρά γίνεται έναυσμα για μεγαλύτερες, βαθύτερες συγκινήσεις και περισσότερους προβληματισμούς ή και οραματισμούς. Είμαστε θα λέγαμε στο υψίπεδο. Αφού ανεβήκαμε στην κορφή τώρα διανύουμε το υψίπεδο. Δεν είμαστε ικανοποιημένοι. Θα θέλαμε καλλίτερα πράγματα. Όμως η ζωή δεν κάνει ότι θέλουμε. Εμείς κάνουμε ότι θέλουμε στη ζωή. Συνεπώς, δε μένει παρά σε εμάς, να ξαναδούμε πού είναι η δραματική της διάσταση, πού είναι ο πόνος της, σε ποιους χώρους αυτή τη στιγμή παλεύει η ζωή να βρει ξανά το κανάλι της εξόδου της; Και εκεί θα ξανατραγουδήσουμε. Εννοώ σημαντικά.»